Najkrótsza odpowiedź brzmi: po zaimku they używamy formy have, nie has. Wyjaśnię, skąd bierze się ta reguła, pokażę ją w czasie teraźniejszym, konstrukcji have got i czasie Present Perfect oraz omówię błędy, przez które łatwo wybrać niewłaściwą formę.
Po they zawsze wybieraj have
- They have to poprawna forma w standardowym języku angielskim.
- Dotyczy to zarówno liczby mnogiej, jak i pojedynczego they.
- Forma they has jest niepoprawna, gdy they jest podmiotem zdania.
- W pytaniach i przeczeniach stosujemy konstrukcje do they have oraz they don’t have.
- Has może pojawić się po they, ale wtedy odnosi się do innego podmiotu, na przykład he has.
Dlaczego mówimy they have, a nie they has
W czasie Present Simple czasownik to have ma dwie podstawowe formy. Have łączymy z I, you, we i they, natomiast has pojawia się po he, she oraz it. To prosty przykład zasady zgodności podmiotu z czasownikiem.
| Podmiot | Poprawna forma | Przykład |
|---|---|---|
| I | have | I have a new book. |
| You | have | You have enough time. |
| We | have | We have two lessons today. |
| They | have | They have a large garden. |
| He, she, it | has | She has a new phone. |
Forma has nie oznacza po prostu „bardziej poprawnej” wersji czasownika. Jest formą używaną przy trzeciej osobie liczby pojedynczej, czyli przy he, she i it. Z kolei they zachowuje formę czasownika właściwą dla liczby mnogiej, nawet gdy w zdaniu oznacza jedną osobę.
Takie zestawienie może na początku wydawać się nielogiczne, ale pomaga zapamiętać je razem z czasownikiem to be. Mówimy they are, a nie they is, więc analogicznie wybieramy they have, a nie they has.
They have w najważniejszych konstrukcjach
Reguła staje się łatwiejsza, gdy zobaczymy ją w różnych typach zdań. W praktyce nie chodzi wyłącznie o wyrażanie posiadania. Czasownik have może oznaczać także doświadczenie, relację, obowiązek, cechę albo udział w wydarzeniu.
Zdania twierdzące
- They have two children. - Oni mają dwoje dzieci.
- They have breakfast at seven. - Oni jedzą śniadanie o siódmej.
- They have a meeting on Friday. - Oni mają spotkanie w piątek.
- They have a lot of experience. - Oni mają duże doświadczenie.
W każdym z tych przykładów podmiotem jest they, dlatego forma pozostaje taka sama. Znaczenie czasownika zmienia się zależnie od rzeczownika, ale nie zmienia to jego odmiany.
Pytania i przeczenia
W pytaniach oraz przeczeniach w czasie Present Simple pojawia się operator do. Po nim używamy podstawowej formy czasownika, czyli have, a nie has.
- Do they have a car? - Czy oni mają samochód?
- Do they have English lessons today? - Czy oni mają dziś lekcje angielskiego?
- They don’t have enough money. - Oni nie mają wystarczająco dużo pieniędzy.
- They do not have any questions. - Oni nie mają żadnych pytań.
Częsty błąd polega na przeniesieniu formy has ze zdania twierdzącego do pytania, na przykład Does they has a car?. Poprawna wersja to Do they have a car?, ponieważ po operatorze do czasownik wraca do formy podstawowej.
Co zmienia singular they
They może oznaczać grupę osób, ale współczesny angielski używa go również wobec jednej osoby, gdy nie znamy jej płci albo gdy dana osoba wybiera ten zaimek. W obu sytuacjach po they stosujemy have.
- They have finished their work. - Oni skończyli swoją pracę.
- Alex said they have a doctor’s appointment. - Alex powiedział lub powiedziała, że ma wizytę u lekarza.
- Someone left their umbrella. They have probably gone home. - Ktoś zostawił parasol. Ta osoba prawdopodobnie poszła do domu.
W drugim i trzecim przykładzie they może odnosić się do jednej osoby, ale czasownik nadal zachowuje formę have. To ważne, ponieważ polscy użytkownicy języka często próbują dopasować czasownik do znaczenia „jedna osoba”, zamiast do gramatycznej formy zaimka.
Ta sama zasada dotyczy innych czasowników. Powiemy they are, they do i they have. Nie używamy konstrukcji they is, they does ani they has w standardowym języku angielskim.
Have got i Present Perfect z they
Have got
Konstrukcja have got jest często używana do mówienia o posiadaniu, rodzinie, wyglądzie lub cechach. Po they nadal wybieramy have got.
- They have got a beautiful house. - Oni mają piękny dom.
- They have got three dogs. - Oni mają trzy psy.
- Have they got any free time? - Czy oni mają trochę wolnego czasu?
- They haven’t got a ticket. - Oni nie mają biletu.
W mowie często usłyszymy skrót they’ve got. To dokładnie ta sama konstrukcja, tylko w krótszej formie. Nie należy jej mylić z they has got, które jest błędne.
Present Perfect
W czasie Present Perfect używamy schematu have lub has oraz imiesłowu biernego, czyli trzeciej formy czasownika. Ponieważ podmiotem jest they, poprawny zestaw to they have + past participle.
- They have visited London twice. - Oni odwiedzili Londyn dwa razy.
- They have already eaten. - Oni już zjedli.
- They haven’t seen this film. - Oni nie widzieli tego filmu.
- Have they finished the project? - Czy oni skończyli projekt?
W tym czasie have nie zawsze oznacza „mieć”. Może być czasownikiem pomocniczym, który pomaga zbudować czas gramatyczny. To jedna z sytuacji, w których początkujący skupiają się na tłumaczeniu pojedynczego słowa, zamiast rozpoznać całą konstrukcję zdania.
Najczęstsze błędy i prosty sposób ich unikania
Najczęściej spotykam trzy rodzaje pomyłek. Pierwsza to dodawanie końcówki właściwej dla he, she i it, druga dotyczy pytań z operatorem, a trzecia wynika z pomieszania podmiotu głównego z podmiotem występującym w dalszej części zdania.
Błąd pierwszy
They has a new teacher jest niepoprawne. Powinno być They have a new teacher, ponieważ bezpośrednim podmiotem jest they.
Błąd drugi
Does they have homework? również jest błędne. Z they używamy do, więc poprawne pytanie brzmi Do they have homework?.
Przeczytaj również: Przysłówek w angielskim - Jak używać, by brzmieć naturalnie?
Błąd trzeci
Czasami has występuje w zdaniu po słowie they, ale nie odnosi się do they. Porównaj:
- They have a car. - they jest podmiotem, więc używamy have.
- They say he has a car. - has odnosi się do he, nie do they.
- They know that she has enough time. - has odnosi się do she.
Najlepszy sposób na szybką decyzję to znalezienie podmiotu, który bezpośrednio wykonuje czynność lub posiada daną rzecz. Jeśli jest nim they, wybieram have. Jeśli they tylko wprowadza kolejną część zdania, sprawdzam, czy później pojawia się he, she albo it.
Pomaga mi także zamiana zaimka na konkretną grupę osób. Zdanie Maria and Tom have a dog łatwo zastąpić przez They have a dog. Jeżeli zamiast tego mamy Maria has a dog, potrzebujemy formy has, bo Maria jest jedną osobą i odpowiada zaimkowi she.
Jak utrwalić tę regułę bez wkuwania
Nie zachęcam do zapamiętywania długiej tabeli bez przykładów. Znacznie lepiej ćwiczyć krótkie pary, w których zmienia się tylko podmiot.
| Poprawne zdanie | Dlaczego |
|---|---|
| They have a problem. | They łączy się z have. |
| She has a problem. | She łączy się z has. |
| Do they have a problem? | Po do używamy have. |
| Does she have a problem? | Po does również wraca forma have. |
Podczas nauki warto najpierw rozpoznawać osobę, a dopiero potem wybierać formę czasownika. Mój praktyczny skrót brzmi: they, we, you, I mają have, natomiast he, she i it mają has w zdaniach twierdzących czasu Present Simple.
Dobrym ćwiczeniem jest napisanie pięciu zdań twierdzących, a potem przekształcenie każdego w pytanie i przeczenie. Na przykład: They have a plan, Do they have a plan?, They don’t have a plan. Taka krótka seria utrwala jednocześnie podmiot, operator i właściwą formę czasownika.
Jedna reguła, która porządkuje wiele zdań
Gdy podmiotem jest they, poprawna forma czasownika to have. Zasada działa przy liczbie mnogiej, singular they, konstrukcji have got oraz Present Perfect.
Has może pojawić się w tym samym zdaniu tylko wtedy, gdy odnosi się do innego podmiotu, takiego jak he, she lub it. Wystarczy więc najpierw znaleźć wykonawcę czynności, a dopiero później odmienić czasownik. To mały nawyk, który szybko eliminuje jeden z najczęstszych błędów w angielskim.
