Nieregularna liczba mnoga w angielskim - najważniejsze formy

Forma children zamiast childs, teeth zamiast tooths czy people zamiast persons potrafi zaskoczyć nawet osoby, które dobrze radzą sobie z podstawami angielskiego. Nieregularna liczba mnoga rzeczowników nie tworzy jednego prostego schematu, dlatego przygotowałam praktyczne zestawienie najważniejszych form, wyjątków, przykładów zdań i sposobów nauki.

Czym różnią się nieregularne rzeczowniki od regularnych

Większość angielskich rzeczowników tworzy liczbę mnogą regularnie. Do słowa book dodajemy -s i otrzymujemy books, a od class tworzymy classes. W formach nieregularnych ta zasada nie wystarcza, ponieważ zmienia się sam wyraz, jego końcówka albo cała konstrukcja.

Nie uczę się tych form jako przypadkowych wyjątków. Najłatwiej dostrzec, że wiele z nich zachowało starsze wzorce języka angielskiego, na przykład zmianę samogłoski w środku wyrazu. Dla osoby uczącej się ważniejsze od historii jest jednak to, że formę mnogą trzeba rozpoznać i zapamiętać jako osobne słowo.

Warto od razu odróżnić nieregularną liczbę mnogą od zwykłych zmian pisowni. City - cities oraz knife - knives mają określone reguły ortograficzne, natomiast child - children czy mouse - mice nie dają się przewidzieć na podstawie jednej uniwersalnej końcówki.

Najważniejsza lista nieregularnych form liczby mnogiej

Poniższa tabela obejmuje słowa, które najczęściej pojawiają się w rozmowach, tekstach szkolnych i zadaniach gramatycznych. Z mojego doświadczenia wynika, że najlepiej zacząć od pierwszych dwóch grup, bo dotyczą bardzo codziennego słownictwa.

W tabeli celowo pojawia się person - people, bo to para bardzo często mylona z persons. Forma people jest naturalna, gdy mówimy ogólnie o ludziach, na przykład There were many people at the concert. Persons występuje głównie w języku formalnym, prawnym lub w oficjalnych komunikatach.

Zmiana samogłoski w środku wyrazu

W parach man - men, woman - women, foot - feet, tooth - teeth, goose - geese i mouse - mice liczba mnoga powstaje przez zmianę samogłoski. To przydatna grupa do nauki, ponieważ podobieństwo między formami pomaga je skojarzyć, choć nie pozwala tworzyć dowolnych nowych słów.

• man - men - Two men are waiting outside.
• woman - women - The women work in the same office.
• foot - feet - My feet are cold.
• tooth - teeth - Children should brush their teeth twice a day.
• mouse - mice - We saw two mice in the garden.

Formy zakończone na -en i całkowicie zmienione

W wyrazie child pojawia się końcówka -ren, dlatego poprawna forma to children, a nie childs. Z kolei oxen jest formą tradycyjną i dziś spotyka się ją rzadziej niż większość pozostałych przykładów. Najbardziej praktyczne słowa z tej grupy to child, children, person i people.

Trzeba też uważać na znaczenie słowa fish. Najczęściej zarówno liczba pojedyncza, jak i mnoga brzmi fish, na przykład I caught three fish. Forma fishes jest możliwa, gdy mówimy o różnych gatunkach ryb, ale w codziennej rozmowie zwykle wystarczy fish.

Rzeczowniki, które nie zmieniają formy

Nie każda nieregularność polega na zmianie środka wyrazu. Część rzeczowników wygląda identycznie w obu liczbach, a o znaczeniu informuje dopiero liczebnik, określnik lub czasownik. To właśnie dlatego zdanie Two sheep are in the field jest poprawne, mimo że sheep nie otrzymuje końcówki.

W takich zdaniach szczególnie ważna jest zgodność z czasownikiem. Powiemy This species is endangered, ale These species are endangered. Sama końcówka rzeczownika nie podpowiada liczby, dlatego trzeba spojrzeć na this, these, one, two albo formę czasownika.

Podobny problem sprawia series. Zdanie The series is popular dotyczy jednego serialu lub cyklu, a Several series are available mówi o kilku seriach. Nie należy automatycznie dodawać kolejnego -es.

Niepoliczalne rzeczowniki, które często są mylone z liczbą mnogą

Osobną grupę tworzą rzeczowniki niepoliczalne. Nie są one nieregularnymi liczbami mnogimi, ale polscy uczniowie często próbują tworzyć od nich formy typu informations albo advices. W standardowym angielskim poprawne są konstrukcje some information i a piece of advice.

Rzeczowniki niepoliczalne zwykle łączą się z czasownikiem w liczbie pojedynczej, na przykład The information is useful albo My luggage is heavy. Jeśli chcę wskazać konkretne jednostki, dodaję odpowiednie określenie, na przykład two pieces of information lub three pieces of furniture.

Do tej grupy należy także news. Mimo końcówki -s mówimy The news is shocking, a nie The news are shocking. To dobry przykład pokazujący, że sama pisownia nie zawsze mówi, czy rzeczownik jest pojedynczy, czy mnogi.

Formy pochodzenia łacińskiego i greckiego

W języku angielskim spotkamy również rzeczowniki zapożyczone, które zachowują tradycyjne liczby mnogie. W codziennym języku część z nich ma także wersje regularne, dlatego nie zawsze istnieje tylko jedna dopuszczalna forma. Na poziomie szkolnym i egzaminacyjnym warto jednak znać najczęstsze warianty.

Najwięcej problemów sprawiają zakończenia -is i -on. Wymowa również się zmienia, dlatego warto powtarzać całe pary na głos: analysis - analyses, criterion - criteria, phenomenon - phenomena. W mniej formalnym angielskim można czasem spotkać regularne warianty, ale na początku bezpieczniej utrwalać formy tradycyjne.

Niektóre zapożyczenia mają dwie poprawne liczby mnogie. Dotyczy to na przykład cactus - cacti oraz cactus - cactuses, a także formula - formulae i formula - formulas. Wybór zależy od stylu wypowiedzi i środowiska, w którym używa się danego słowa.

Jak używać tych form w zdaniach i nie popełniać typowych błędów

Samo zapamiętanie tabeli nie wystarczy, bo liczba rzeczownika wpływa też na czasownik, zaimek i określnik. Porównaj This child has a toothache z These children have toothaches. Zmienia się nie tylko child - children, lecz także has - have i this - these.

Najczęstsze błędy

• childs zamiast children - forma mnoga jest całkowicie nieregularna.
• womans zamiast women - trzeba pamiętać również o wymowie, ponieważ women brzmi mniej więcej jak „wimin”.
• foots zamiast feet - foots może pojawić się wyjątkowo w specjalistycznym znaczeniu, ale nie jako zwykła liczba mnoga słowa „stopa”.
• peoples zamiast people - peoples oznacza różne narody lub grupy etniczne.
• two sheeps zamiast two sheep - ten rzeczownik nie zmienia formy.
• an advice zamiast a piece of advice - advice jest niepoliczalne.
• the news are zamiast the news is - końcówka -s nie oznacza tu liczby mnogiej.

Przy słowie people trzeba rozróżnić znaczenia. People to zwykle ludzie, natomiast peoples odnosi się do wielu narodów lub społeczności, na przykład the indigenous peoples of the world. Z kolei persons nie jest po prostu „bardziej poprawną” wersją people, tylko formą używaną w określonych, formalnych sytuacjach.

Przeczytaj również: Be able to vs can - Kiedy używać i jak? Poradnik!

Skuteczny sposób nauki

Ja dzielę materiał na małe zestawy po 5-7 par i od razu układam z nimi zdania. Najpierw uczę się form najbardziej potrzebnych: person - people, child - children, man - men, woman - women, foot - feet i tooth - teeth.

1. Zapisz rzeczownik w liczbie pojedynczej i mnogiej razem z tłumaczeniem.
2. Dodaj jedno krótkie zdanie, na przykład There are two children in the room.
3. Zakryj jedną z form i spróbuj ją odtworzyć z pamięci.
4. Powtórz materiał po 1 dniu, 3 dniach i tygodniu.
5. Sprawdź formę w samodzielnie napisanym zdaniu, zwracając uwagę na czasownik.

Najmniej skuteczne jest przepisywanie długiej listy bez używania słów w kontekście. Lepsze efekty daje krótkie, regularne powtarzanie, bo zapamiętujemy wtedy nie tylko końcówkę, ale cały wzorzec zdania. Jeśli przygotowujesz się do sprawdzianu, poświęć na to 10 minut dziennie przez tydzień, zamiast próbować opanować wszystko podczas jednej długiej sesji.

Co naprawdę trzeba zapamiętać z tej listy

Największą korzyść daje opanowanie najczęściej używanych par, a dopiero później rzadszych zapożyczeń. Zacznij od child - children, person - people, man - men, woman - women, foot - feet, tooth - teeth, mouse - mice oraz od form niezmiennych, takich jak sheep i deer.

Za każdym razem sprawdzaj też, czy masz do czynienia z rzeczownikiem nieregularnym, czy z niepoliczalnym. To rozróżnienie pozwala uniknąć błędów typu advices, informations i furnitures. Gdy połączysz poprawną formę z krótkim zdaniem i właściwym czasownikiem, gramatyka zacznie działać automatycznie, zamiast wymagać każdorazowego zgadywania.