Gdy trzeba szybko uzupełnić tabelę czasowników nieregularnych, właśnie przy know często pojawia się wątpliwość: czy poprawna forma to „knew”, czy „known”? Odpowiedź jest prosta, ale jej właściwe użycie zależy od czasu i konstrukcji zdania. Poniżej wyjaśniam wszystkie trzy formy, pokazuję przykłady oraz wskazuję błędy, przez które uczniowie najczęściej mylą knew z known.
Najważniejsze informacje o formach czasownika know
- know - knew - known to trzy podstawowe formy czasownika nieregularnego.
- Known jest trzecią formą i występuje między innymi po have, has oraz had.
- Knew stosujemy w Past Simple, gdy mówimy o zakończonej przeszłości.
- Forma knowed jest niepoprawna w standardowym języku angielskim.
- Wymowa trzeciej formy to około /nəʊn/ w brytyjskiej odmianie i /noʊn/ w amerykańskiej.
Trzecia forma czasownika know to known
Pełna odmiana wygląda następująco: know - knew - known. Pierwsza forma oznacza „wiedzieć” lub „znać”, druga służy do budowania czasu Past Simple, a trzecia jest imiesłowem biernym, czyli past participle.
| Forma | Zastosowanie | Przykład |
|---|---|---|
| know | bezokolicznik i czas teraźniejszy | I know the answer. |
| knew | Past Simple | I knew the answer. |
| known | Past Participle, czasy Perfect i strona bierna | I have known her for years. |
Warto od razu zapamiętać, że known nie oznacza po prostu „wiedziałem”. Jego użycie zależy od tego, czy w zdaniu pojawia się czasownik posiłkowy, na przykład have, has, had albo forma czasownika be.
Niepoprawna forma knowed czasem wydaje się logiczna, bo wiele angielskich czasowników tworzy Past Simple i Past Participle przez dodanie końcówki -ed. Know należy jednak do czasowników nieregularnych, dlatego trzeba zapamiętać jego odmienny schemat.
Jeśli chcesz uporządkować także inne podobne konstrukcje, pomocne będą przykłady form czasownika angielskiego, zwłaszcza zestawienia V2 i V3.
Kiedy używamy known w czasach Perfect
Najczęściej trzecia forma pojawia się w czasach Perfect. Łączymy ją wtedy z odpowiednią formą czasownika have. To właśnie obecność have, has lub had podpowiada, że potrzebujemy formy known, a nie knew.
Present Perfect
W Present Perfect używamy konstrukcji have/has known. Ten czas pasuje, gdy znajomość lub wiedza zaczęła się w przeszłości i nadal jest aktualna albo gdy nie wskazujemy konkretnego momentu.
- I have known Anna for ten years. - Znam Annę od dziesięciu lat.
- She has known the truth since Monday. - Ona zna prawdę od poniedziałku.
- We have known about this problem for a long time. - Wiemy o tym problemie od dawna.
W takich zdaniach ważne są często słowa for i since. Pierwsze określa długość okresu, a drugie jego początek. Dlatego naturalne będzie I have known him since 2020, ale nie I knew him since 2020.
Przeczytaj również: Druga forma czasownika - jak jej używać poprawnie i bez błędów?
Past Perfect
W Past Perfect stosujemy had known, gdy wiedza lub znajomość istniała przed innym wydarzeniem w przeszłości.
She had known about the meeting before I called her. oznacza, że wiedziała o spotkaniu już wcześniej, zanim do niej zadzwoniłem. Forma had known porządkuje kolejność dwóch przeszłych zdarzeń.
Kiedy używamy knew zamiast known
Knew jest drugą formą czasownika i używamy jej w Past Simple. Wybieramy ją wtedy, gdy mówimy o stanie wiedzy lub znajomości w określonym, zakończonym momencie przeszłości.
- I knew the answer yesterday. - Znałem odpowiedź wczoraj.
- She knew him at school. - Znała go w szkole.
- We knew that something was wrong. - Wiedzieliśmy, że coś było nie tak.
Porównaj dwa zdania: I knew him in college oraz I have known him for twenty years. Pierwsze odnosi się do zamkniętego okresu, a drugie mówi o znajomości, która trwa do dziś. To rozróżnienie jest ważniejsze niż samo mechaniczne zapamiętanie tabeli.
| Znaczenie | Poprawna forma | Przykład |
|---|---|---|
| Zakończona sytuacja w przeszłości | knew | I knew her when we were children. |
| Znajomość trwająca do dziś | have known | I have known her since childhood. |
| Wiedza istniejąca przed innym wydarzeniem | had known | He had known the answer before the test. |
W mojej praktyce największy problem sprawia nie sama odmiana, lecz wybór czasu. Zamiast uczyć się wyłącznie ciągu know, knew, known, dobrze jest od razu zapamiętać krótkie pary zdań. Kontrast między I knew a I have known szybciej utrwala regułę niż długa lista bez kontekstu.
Known w stronie biernej i popularnych wyrażeniach
Trzecia forma występuje także w stronie biernej. W konstrukcji be known oznacza zwykle „być znanym”, „być znanym jako” albo „słynąć z czegoś”.
- London is known for its museums. - Londyn jest znany ze swoich muzeów.
- She is known as a talented teacher. - Jest znana jako utalentowana nauczycielka.
- This place is known to tourists. - To miejsce jest znane turystom.
W tych przykładach known nie tworzy czasu Perfect. Jest częścią strony biernej albo działa podobnie do przymiotnika. To ważne, ponieważ sama obecność trzeciej formy nie zawsze oznacza Present Perfect.
Czasownik know pojawia się również w kilku bardzo użytecznych połączeniach:
- know someone - znać kogoś,
- know about something - wiedzieć o czymś,
- know how to do something - wiedzieć, jak coś zrobić,
- get to know someone - poznawać kogoś,
- be known for something - być znanym z czegoś.
Przykład I have known how to use this program for years pokazuje, że po known może pojawić się także konstrukcja how to. Nie należy tłumaczyć jej słowo po słowie. Całość oznacza, że ktoś od lat wie, jak korzystać z danego programu.
Najczęstsze błędy z know, knew i known
Pierwszy błąd to użycie knew po have. Zdanie I have knew him for years jest niepoprawne. Po have potrzebujemy trzeciej formy, dlatego poprawna wersja brzmi I have known him for years.
Druga pułapka to dodawanie końcówki -ed. Forma knowed nie jest poprawną formą czasownika know. W Past Simple używamy knew, a po czasownikach posiłkowych i w stronie biernej known.
Trzeci błąd dotyczy pytań i przeczeń w Past Simple. Skoro pojawia się did, główny czasownik wraca do pierwszej formy:
- Did you know the answer? - Czy znałeś odpowiedź?
- I didn’t know about the change. - Nie wiedziałem o zmianie.
Nie mówimy Did you knew?, ponieważ informację o czasie przeszłym niesie już operator did. To jedna z zasad, którą warto przećwiczyć osobno, bo błąd jest bardzo częsty nawet u osób znających wszystkie trzy formy.
Przydatne zestawienie dotyczące różnicy między known i knew znajdziesz w materiale o tym, jakie są formy czasownika know. Najlepiej sprawdzać tę regułę na własnych zdaniach, a nie tylko odczytywać ją z tabeli.
Jak szybko zapamiętać odmianę know
Najskuteczniejszy sposób to połączenie każdej formy z typowym sygnałem gramatycznym. Zapamiętaj trzy krótkie modele:
- I know - wiem teraz.
- I knew - wiedziałem w przeszłości.
- I have known - wiem lub znam od pewnego czasu.
Możesz też stworzyć własne zdanie z osobą, którą naprawdę znasz. Na przykład I have known my best friend since primary school. Taki przykład jest łatwiejszy do odtworzenia niż przypadkowe zdanie z podręcznika, bo łączy regułę z konkretnym wspomnieniem.
Wymowę również warto utrwalać od razu. Know i no brzmią tak samo, natomiast knew i known mają podobny początek, ale różnią się końcówką. W piśmie nie wolno ich jednak zamieniać, ponieważ pełnią różne funkcje gramatyczne.
Jedna reguła, która porządkuje całą odmianę
Najkrótsza zasada brzmi tak: knew stosuj w Past Simple, a known po have, has, had oraz w stronie biernej z be. Gdy dodasz do tego przykłady I knew, I have known i It is known, trzy formy przestają wyglądać jak przypadkowa lista.
Jeśli masz zapamiętać tylko jedną rzecz, niech będzie nią ciąg know - knew - known oraz pytanie, co stoi przed czasownikiem. To właśnie konstrukcja zdania, a nie samo tłumaczenie słowa „wiedzieć”, podpowiada właściwą formę.
