Gdy trzeba powiedzieć po angielsku „wiedziałem” albo „znam ją od lat”, łatwo pomylić formy know, knew i known. Trzecia forma czasownika know to known, a poniżej pokazuję, kiedy jej używać, czym różni się od knew i jak uniknąć błędu „knowed”.
Najważniejsze informacje o formie known
- Know - knew - known to trzy podstawowe formy czasownika „wiedzieć” lub „znać”.
- Known jest imiesłowem czasu przeszłego, czyli past participle.
- Używamy go z have, has lub had, na przykład w czasach perfect.
- Knew stosujemy w Past Simple, a nie po czasownikach posiłkowych have, has i had.
- Forma knowed jest niepoprawna w standardowym języku angielskim.
Trzecia forma czasownika know to known
Czasownik know jest nieregularny, dlatego nie tworzy czasu przeszłego przez zwykłe dodanie końcówki -ed. Jego trzy najważniejsze formy wyglądają tak:
| Forma | Czas lub funkcja | Przykład | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| know | bezokolicznik i teraźniejszość | I know the answer. | Znam odpowiedź. |
| knew | Past Simple | I knew the answer. | Znałem odpowiedź. |
| known | past participle | I have known her for years. | Znam ją od lat. |
Najważniejsza rzecz do zapamiętania brzmi: know - knew - known. W mojej ocenie najlepiej uczyć się tych form razem, jak jednego rytmicznego zestawu, zamiast zapamiętywać każdą z nich osobno.
Kiedy używamy known zamiast knew
Knew jest drugą formą czasownika i występuje w zdaniach w Past Simple. Opisuje wiedzę lub znajomość, która odnosi się do konkretnego momentu w przeszłości.
- I knew the truth yesterday. - Wczoraj znałem prawdę.
- She knew him at school. - Znała go w szkole.
- We knew that something was wrong. - Wiedzieliśmy, że coś było nie tak.
Known nie działa samodzielnie jako zwykły czas przeszły. Najczęściej potrzebuje czasownika posiłkowego, takiego jak have, has albo had. Dlatego zdanie „I known the answer” jest niepoprawne, ale „I have known the answer” może być poprawne, jeśli znaczenie pasuje do sytuacji.
| Niepoprawnie | Poprawnie | Dlaczego |
|---|---|---|
| I known her. | I knew her. | Past Simple wymaga drugiej formy. |
| I have knew her. | I have known her. | Po have używamy trzeciej formy. |
| She knowed the answer. | She knew the answer. | Czasownik know jest nieregularny. |
Jak forma known działa w czasach perfect
Past participle known pojawia się przede wszystkim w czasach perfect. Konstrukcja have, has lub had + known pozwala połączyć wcześniejszą wiedzę albo znajomość z innym momentem w czasie.
Present Perfect
W Present Perfect używamy have/has known. Taka konstrukcja często mówi o znajomości trwającej do dziś albo o doświadczeniu, którego skutek jest ważny teraz.
- I have known Anna since 2018. - Znam Annę od 2018 roku.
- He has known about the problem for weeks. - On wie o problemie od tygodni.
Przy określeniach since i for forma ta jest szczególnie częsta. Zdanie „I have known her for ten years” oznacza, że znajomość zaczęła się dziesięć lat temu i nadal trwa.
Past Perfect
W Past Perfect stosujemy had known. Ta forma pokazuje, że ktoś wiedział lub znał coś wcześniej niż inne wydarzenie w przeszłości.
- I had known the answer before the teacher asked.
- She had known him for years before they started working together.
Po polsku oba zdania można często przetłumaczyć za pomocą czasu przeszłego, dlatego ta różnica bywa trudna. W angielskim had known porządkuje jednak kolejność dwóch wydarzeń.
Przeczytaj również: Future Simple - Kiedy używać "will"? Unikaj błędów!
Future Perfect
W Future Perfect pojawia się konstrukcja will have known. Używamy jej, gdy mówimy o wiedzy lub znajomości, które będą trwały do określonego momentu w przyszłości.
- By next month, I will have known her for five years.
- By then, they will have known the results for several days.
Przykłady z know, knew i known w praktyce
Najłatwiej zauważyć różnicę między formami, gdy porównamy podobne zdania. Znaczenie czasownika pozostaje zbliżone, ale jego forma zależy od konstrukcji gramatycznej.
| Zdanie | Tłumaczenie | Co pokazuje przykład |
|---|---|---|
| I know this place. | Znam to miejsce. | Stan obecny. |
| I knew this place when I was a child. | Znałem to miejsce, gdy byłem dzieckiem. | Konkretna przeszłość. |
| I have known this place since childhood. | Znam to miejsce od dzieciństwa. | Znajomość rozpoczęta w przeszłości i trwająca nadal. |
| It is known all over the world. | Jest to znane na całym świecie. | Strona bierna. |
| She is a well-known writer. | Ona jest dobrze znaną pisarką. | Known jako część przymiotnika. |
Ostatnie dwa przykłady są ważne, bo known może występować także w stronie biernej i jako element przymiotnika. Nie zawsze zobaczymy więc konstrukcję have known lub had known.
Wymowa i błędy, które pojawiają się najczęściej
Formy know i known wymawia się podobnie. Wymowa know to najczęściej /noʊ/ w odmianie amerykańskiej i /nəʊ/ w brytyjskiej, natomiast known brzmi /noʊn/ lub /nəʊn/. Końcowe n w known trzeba wyraźnie zaznaczyć.
Najczęstszy błąd to utworzenie formy knowed. Taki zapis może wydawać się logiczny, ale czasownik jest nieregularny. Podobny problem pojawia się przy zdaniach z did: po did wracamy do podstawowej formy know.
- Did you know the answer? - Czy znałeś odpowiedź?
- I didn’t know about it. - Nie wiedziałem o tym.
- Nie: Did you knew the answer?
Warto też pamiętać, że know jest zwykle czasownikiem statycznym. Dlatego w typowych zdaniach nie mówimy I am knowing, tylko I know. To drobna różnica, ale bardzo często odróżnia naturalny angielski od dosłownego tłumaczenia z polskiego.
Prosty sposób na zapamiętanie właściwej formy
Ja polecam najpierw zadać sobie jedno pytanie: czy zdanie opisuje konkretną przeszłość, czy korzysta z czasownika posiłkowego? Jeśli pojawia się yesterday, last year albo when I was a child, zwykle potrzebujesz knew. Jeśli widzisz have, has lub had, wybierz known.
- know stosuj przy teraźniejszości i po czasownikach modalnych, na przykład can know lub will know.
- knew wybierz w Past Simple.
- known użyj po have, has i had, a także w stronie biernej.
- Nie twórz formy knowed, ponieważ jest niepoprawna.
Dobrym ćwiczeniem jest ułożenie trzech zdań o tej samej osobie: I know her, I knew her at school, I have known her for years. Taki kontrast pokazuje nie tylko formę czasownika, ale też zmianę znaczenia całej wypowiedzi.
Jedno rozróżnienie, które porządkuje cały czasownik
Najkrócej można zapamiętać to tak: know oznacza „wiem” lub „znam”, knew oznacza „wiedziałem” albo „znałem” w określonej przeszłości, a known jest formą używaną w konstrukcjach perfect i stronie biernej.
Gdy utrwalisz zestaw know - knew - known i sprawdzisz, czy w zdaniu występuje have, has, had albo did, większość typowych pomyłek znika bardzo szybko.
