Zaimki po angielsku - najważniejsze zasady i przykłady

Gdy w angielskim trzeba szybko powiedzieć „mnie”, „mój”, „siebie” albo „który”, łatwo pomylić krótkie słowa, które w polskim często mają więcej odmian. Zaimki po angielsku pełnią różne funkcje w zdaniu, dlatego w tym artykule porządkuję ich najważniejsze rodzaje, pokazuję praktyczne przykłady i wyjaśniam błędy, które najczęściej utrudniają swobodne mówienie.

Od zaimków osobowych najlepiej zacząć naukę

Zaimki osobowe zastępują osoby, zwierzęta lub rzeczy. W angielskim trzeba jednak od razu rozróżnić formę podmiotu i formę dopełnienia. To właśnie tutaj polscy uczniowie najczęściej przenoszą polskie przyzwyczajenia i mówią na przykład Me like coffee zamiast I like coffee.

Podmiot stoi zwykle przed czasownikiem, jak w zdaniu She works in London, czyli „Ona pracuje w Londynie”. Dopełnienie pojawia się po czasowniku lub przyimku: She called me oznacza „Ona zadzwoniła do mnie”, a This gift is for him znaczy „Ten prezent jest dla niego”.

Krótka reguła, którą sam stosuję przy sprawdzaniu zdań, brzmi tak: jeśli zaimek wykonuje czynność, wybieram formę z drugiej kolumny, a jeśli czynność jest skierowana na niego, potrzebuję formy dopełnienia. Dlatego poprawne są zdania Tom and I went home oraz The teacher spoke to Tom and me.

Dlaczego „you” bywa kłopotliwe

You oznacza zarówno „ty”, jak i „wy”, a jego forma nie zmienia się w podmiocie ani w dopełnieniu. Znaczenie wynika z kontekstu: You are my best friend to „Jesteś moim najlepszym przyjacielem”, natomiast You are all invited oznacza „Wszyscy jesteście zaproszeni”.

Podobnie działa they. Może odnosić się do grupy osób, ale także do jednej osoby, gdy jej płeć nie jest znana albo gdy dana osoba używa zaimka they. W takim użyciu czasownik pozostaje w liczbie mnogiej: Someone left their phone, czyli „Ktoś zostawił swój telefon”.

My i mine nie znaczą dokładnie tego samego

Jedna z najważniejszych różnic dotyczy form dzierżawczych. Angielski rozróżnia słowa, które występują przed rzeczownikiem, oraz takie, które zastępują całą konstrukcję. W praktyce my łączy się z rzeczownikiem, a mine występuje samodzielnie.

Zdanie This is my jest niepełne, ponieważ my potrzebuje rzeczownika. Można powiedzieć This is my notebook, ale jeśli chcemy uniknąć powtórzenia, użyjemy This notebook is mine. To niewielka różnica, lecz bardzo często pojawia się w ćwiczeniach i codziennej rozmowie.

Nie należy mylić its z it’s. Pierwsze słowo oznacza „jego” lub „jej” w odniesieniu do rzeczy albo zwierzęcia, na przykład The dog hurt its paw. Drugie jest skrótem od it is albo it has, więc apostrof zmienia znaczenie.

Zaimki zwrotne pokazują, na kogo działa czynność

Formy myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves wskazują, że wykonawca czynności i jej odbiorca są tą samą osobą. She cut herself znaczy „Ona się skaleczyła”, a We prepared ourselves for the exam oznacza „Przygotowaliśmy się do egzaminu”.

Te same formy mogą pełnić funkcję emfatyczną, czyli wzmacniać informację, że ktoś zrobił coś osobiście. W zdaniu I made it myself słowo myself nie oznacza „siebie” jako dopełnienia, lecz podkreśla, że „zrobiłem to sam”. Można je usunąć, a zdanie nadal będzie gramatyczne.

To rozróżnienie pomaga uniknąć błędu Myself sent the email. W standardowym angielskim powinno być I sent the email myself. Forma myself nie zastępuje zwykłego zaimka osobowego w roli podmiotu.

Wskazywanie, pytanie i łączenie informacji

Nie wszystkie zaimki mówią o konkretnej osobie. Część z nich wskazuje przedmioty, tworzy pytania albo łączy zdania. W codziennej komunikacji szczególnie przydatne są zaimki wskazujące, pytające i względne.

Zaimki wskazujące

This i these odnoszą się zwykle do rzeczy znajdujących się blisko, a that i those do dalszych. Pierwsza para oznacza odpowiednio liczbę pojedynczą i mnogą, podobnie jak druga para.

• This is my seat. - To jest moje miejsce.
• These are fresh apples. - Te jabłka są świeże.
• That is your umbrella. - Tamto jest twoim parasolem.
• Those are expensive shoes. - Tamte buty są drogie.

Te słowa mogą występować przed rzeczownikiem albo samodzielnie. This book is interesting zawiera określenie rzeczownika, natomiast This is interesting odnosi się do czegoś już znanego z rozmowy.

Zaimki pytające

Who pyta o osobę, whose o przynależność, what o rzecz lub informację, a which o wybór spośród określonych możliwości. W mowie potocznej who często zastępuje formalne whom, zwłaszcza w pytaniach.

• Who called you? - Kto do ciebie dzwonił?
• Whose jacket is this? - Czyja jest ta kurtka?
• What do you need? - Czego potrzebujesz?
• Which train goes to Kraków? - Który pociąg jedzie do Krakowa?

Przeczytaj również: Bad, worse, the worst - Jak poprawnie stopniować?

Zaimki względne

Who, which, that i whose łączą zdanie główne z dodatkową informacją. The woman who lives next door is a doctor znaczy „Kobieta, która mieszka obok, jest lekarką”. Dzięki takiej konstrukcji nie trzeba powtarzać rzeczownika w dwóch osobnych zdaniach.

Who odnosi się do osób, which do rzeczy i zwierząt, a that może w wielu zdaniach zastąpić oba te zaimki. W tekstach formalnych trzeba uważać na przecinki, ponieważ zdanie My brother, who lives in Gdańsk, is a teacher sugeruje, że mam jednego brata i tylko dodaję informację o jego miejscu zamieszkania.

Nieokreślone i wzajemne zaimki w codziennych zdaniach

Gdy nie wiemy, o kim dokładnie mówimy, używamy zaimków nieokreślonych. Należą do nich między innymi someone, anyone, no one, everyone oraz something, anything, nothing, everything. Choć nie wskazują konkretnej osoby lub rzeczy, wpływają na formę czasownika.

Większość tych wyrażeń traktujemy gramatycznie jak liczbę pojedynczą. Mówimy Everybody wants to learn, a nie Everybody want to learn. Jednocześnie w dalszej części zdania często używamy their, gdy nie znamy płci osoby: Everyone should bring their own pen.

Do podobnej grupy należą each, both, either, neither, all, none. Each skupia uwagę na pojedynczych elementach, both oznacza „obaj” lub „obie”, a neither mówi, że żadna z dwóch możliwości nie jest prawdziwa: Neither answer is correct.

Warto znać również zaimki wzajemne each other i one another. Oznaczają relację działającą w obie strony, na przykład The two friends helped each other, czyli „Dwaj przyjaciele pomagali sobie nawzajem”. W codziennym angielskim obie formy są często stosowane wymiennie.

Typowe pomyłki, które łatwo wyeliminować

Najwięcej błędów nie wynika z braku znajomości słówek, lecz z niewłaściwego rozpoznania funkcji w zdaniu. Zanim wybiorę zaimek, sprawdzam, kto wykonuje czynność, na kogo ona działa i czy obok znajduje się rzeczownik.

Dobrym ćwiczeniem jest układanie par zdań, w których zmienia się tylko funkcja zaimka. I know her i She knows me pokazują, że ta sama osoba może być raz podmiotem, a raz dopełnieniem. Takie krótkie kontrasty są moim zdaniem skuteczniejsze niż mechaniczne przepisywanie długich tabel.

Nie próbowałbym też zapamiętywać wszystkich rodzajów naraz. Najpierw opanuj I, me, my, mine, myself, potem przejdź do pozostałych osób i dopiero później dodawaj zaimki względne oraz nieokreślone. Po kilku dniach warto napisać 10 własnych zdań i sprawdzić w każdym, jaką funkcję pełni użyte słowo.

Mała rutyna, która utrwala angielskie zaimki

Najlepsze efekty daje połączenie tabeli z krótką praktyką. Wybierz jeden rzeczownik, na przykład book, i utwórz serię: my book, the book is mine, I read it, I bought it myself. W kilku zdaniach ćwiczysz wtedy formę dzierżawczą, dopełnienie i zaimek zwrotny.

• Najpierw nazwij osobę lub rzecz po angielsku.
• Zastąp rzeczownik odpowiednim zaimkiem osobowym.
• Sprawdź, czy zaimek stoi przed czasownikiem, po czasowniku czy po przyimku.
• Dodaj informację o przynależności albo wykonaniu czynności samodzielnie.
• Przeczytaj zdanie na głos, aby utrwalić je nie tylko wzrokowo.

Jeśli pomyłki wracają, nie ucz się kolejnej listy słówek. Zapisz własne przykłady z sytuacji, które naprawdę cię dotyczą, na przykład This is my lesson plan, It is mine albo I prepared it myself. Znaczenie i kontekst utrwalają formę znacznie szybciej niż samo polskie tłumaczenie.

Od tabeli do swobodnego używania zaimków

Najważniejszy krok to przestać traktować zaimki jako przypadkowy zbiór krótkich słów. Wystarczy rozpoznać ich rolę: podmiot, dopełnienie, przynależność, zwrotność, wskazywanie albo łączenie zdań.

Gdy opanujesz najpierw pary I/me, he/him, she/her, we/us, they/them, a później różnicę między my i mine, większość podstawowych konstrukcji zacznie układać się intuicyjnie. Regularne, krótkie ćwiczenia z własnymi zdaniami dadzą lepszy efekt niż jednorazowa nauka całej tabeli.