W angielskim te cztery krótkie słowa potrafią zmienić całe znaczenie zdania, dlatego łatwo je pomylić na etapie nauki. Poniżej znajdziesz jasne wyjaśnienie różnic, praktyczne ćwiczenia z this, that, these i those oraz kilka prostych sposobów, które pomagają utrwalić je bez mechanicznego wkuwania. Zależało mi na tym, żeby tekst był przydatny zarówno do samodzielnej nauki, jak i do szybkiej powtórki przed lekcją czy kartkówką.
Najważniejsze zasady do zapamiętania od razu
- this i these odnoszą się do czegoś bliżej mówiącego, a that i those do czegoś dalej lub mniej bezpośredniego.
- this i that są w liczbie pojedynczej, a these i those w liczbie mnogiej.
- W angielskim nie dopasowujesz tych form do rodzaju gramatycznego, więc nie ma tu odpowiednika polskiego „ten”, „ta”, „to” w prostym układzie 1:1.
- Te same formy działają jako zaimki i określniki, czyli mogą stać samodzielnie albo stać przed rzeczownikiem.
- Najlepsze ćwiczenia zaczynają się od rozpoznania formy, potem przechodzą do uzupełniania luk i kończą na samodzielnym tworzeniu zdań.
Jak działa system zaimków wskazujących w angielskim
W praktyce patrzę na te formy w dwóch krokach. Najpierw sprawdzam liczbę, potem odległość albo kontekst. To prostsze niż próba tłumaczenia każdego zdania dosłownie z polskiego, bo w angielskim this, that, these i those tworzą logiczny układ, który da się opanować bardzo szybko.
W roli zaimków wskazujących zastępują rzeczownik, a jako określniki stoją przed nim i doprecyzowują znaczenie. Dla ucznia to ważne rozróżnienie, bo w ćwiczeniach spotkasz oba użycia.
| Forma | Liczba | Typowe użycie | Przykład |
|---|---|---|---|
| this | Pojedyncza | Coś blisko, tu i teraz, czasem nowa informacja albo wprowadzenie osoby | This is my brother. |
| that | Pojedyncza | Coś dalej, wcześniej wspomniane albo mniej bezpośrednie | That idea sounds good. |
| these | Mnogość | Wiele rzeczy blisko mówiącego | These are my keys. |
| those | Mnogość | Wiele rzeczy dalej lub już wyraźnie oddzielonych od mówiącego | Those shoes look comfortable. |
Warto też pamiętać, że w angielskim nie zawsze chodzi o fizyczną odległość. Czasem that odnosi się do myśli, zdania albo sytuacji, którą ktoś właśnie opisał. Tak samo this może wprowadzać nowy temat albo osobę. Kiedy ten schemat staje się automatyczny, ćwiczenia przestają być zgadywaniem, a zaczynają być zwykłym wyborem między dwoma parametrami: liczbą i kontekstem.
Żeby ten układ naprawdę zapamiętać, dobrze jest przejść od zasady do obrazu. Właśnie dlatego poniżej pokazuję prosty skrót, który ułatwia szybkie decyzje w zdaniu.
Najprostszy sposób, żeby to zapamiętać
Jeśli mam podać jedną regułę, która ratuje większość odpowiedzi, to brzmi ona tak: najpierw liczba, potem odległość. Najpierw decydujesz, czy mówisz o jednej rzeczy, czy o wielu. Dopiero później wybierasz między formą bliższą i dalszą.
- this = jedna rzecz blisko.
- these = wiele rzeczy blisko.
- that = jedna rzecz dalej albo mniej bezpośrednio.
- those = wiele rzeczy dalej albo oddzielonych kontekstowo.
W polskiej głowie łatwo pojawia się odruch: „ten”, „tamten”, „ci”, „tamci”. To bywa pomocne tylko na początku, bo angielski nie działa tu 1:1. Ja wolę myśleć o tym jak o wskazaniu palcem. This i these pokazują coś bliższego, a that i those coś, co jest bardziej odsunięte w przestrzeni, czasie albo w samej rozmowie.
| Sytuacja | Forma bliższa | Forma dalsza | Przykład |
|---|---|---|---|
| Rzecz w zasięgu ręki | this / these | that / those | This pen is mine. Those pens are yours. |
| Temat rozmowy lub tekstu | this jako wprowadzenie | that jako odniesienie do wcześniejszej myśli | This is what I mean. That was my point. |
| Czas | this morning, this week, this year | that day, those days | That day was exhausting. |
To właśnie ten krok pomaga później w ćwiczeniach. Gdy widzisz zdanie, nie zgadujesz już na ślepo, tylko sprawdzasz, czy autor mówi o jednej czy wielu rzeczach i czy odnosi się do czegoś bliskiego, czy raczej oddalonego w myśli. Teraz czas przejść do praktyki, bo sama teoria bez powtórki szybko się rozmywa.
Ćwiczenia, które naprawdę utrwalają wybór formy
Najlepiej działają krótkie serie, ale z wyraźnie innym typem zadania. Ja zwykle zaczynam od prostego wyboru, potem dorzucam zamianę liczby, a dopiero na końcu błędy do poprawy. Taki układ pozwala zobaczyć, czy uczeń naprawdę rozumie zasadę, czy tylko rozpoznaje pojedyncze przykłady.
Ćwiczenie 1 wybierz właściwą formę
- ___ is my phone.
- ___ are our neighbours.
- ___ book on the desk is mine.
- ___ shoes over there are too small.
- ___ was a very good lesson.
Odpowiedzi: 1. This 2. Those 3. This 4. Those 5. That
W tym typie zadania nie chodzi o liczenie punktów, tylko o automatyczne sprawdzenie liczby i odległości. Jeśli popełniasz tu błąd, zwykle problem leży w podstawowej regule, nie w samym słownictwie.
Ćwiczenie 2 zamień liczbę
- This is my bag. → ________
- Those are old buildings. → ________
- These are my classmates. → ________
- That song is great. → ________
- This problem is easy. → ________
Odpowiedzi:
- These are my bags.
- That is an old building.
- This is my classmate.
- Those songs are great.
- These problems are easy.
To ćwiczenie jest bardzo dobre dla polskich uczniów, bo od razu ujawnia problem z liczbą. Jeśli automatycznie zmieniasz tylko demonstrative, a zostawiasz rzeczownik i czasownik w starej formie, zdanie się rozsypuje. Właśnie dlatego warto patrzeć na całe zdanie, a nie tylko na jeden wyraz.
Przeczytaj również: Have to czy must? - Poznaj zasady i uniknij częstych błędów
Ćwiczenie 3 popraw błędy
| Błędne zdanie | Poprawna wersja | Dlaczego |
|---|---|---|
| These is my sister. | This is my sister. | this pasuje do liczby pojedynczej, a czasownik musi zgadzać się z podmiotem. |
| That are my parents. | Those are my parents. | Mówimy o liczbie mnogiej, więc potrzebne jest those. |
| I like this ideas. | I like these ideas. | Rzeczownik jest w liczbie mnogiej, więc demonstrative też musi być mnogi. |
| Those book is interesting. | That book is interesting. | book jest pojedynczy, więc nie może stać z those. |
| This are the tickets. | These are the tickets. | W liczbie mnogiej używamy these, nie this. |
Właśnie ten typ zadań lubię najbardziej, bo nie tylko sprawdza odpowiedź, ale też pokazuje, dlaczego pomyłka się pojawiła. Dzięki temu uczeń nie powtarza błędu mechanicznie, tylko naprawia sam schemat myślenia. Z tego miejsca łatwo już przejść do najczęstszych pomyłek, które wracają u osób uczących się angielskiego w Polsce.
Najczęstsze błędy, które widzę u polskich uczniów
Najwięcej problemów nie wynika z trudnej teorii, tylko z przyzwyczajeń z polskiego. Uczniowie często próbują dopasować angielskie formy do polskiego „ten/tamten”, a to działa tylko częściowo. W praktyce ważniejsze są liczba, dystans i kontekst wypowiedzi.- Mylenie liczby pojedynczej i mnogiej - This are my friends brzmi błędnie, bo this nie łączy się z liczbą mnogą.
- Zbyt dosłowne tłumaczenie „tamten” - nie każde polskie „tamten” oznacza po angielsku that; przy liczbie mnogiej potrzebujesz those.
- Pomijanie rzeczownika przy określniku - those book to błąd, bo przy liczbie mnogiej trzeba też zmienić sam rzeczownik na books lub użyć innej konstrukcji.
- Nadmierne skupienie na odległości fizycznej - w języku mówionym to bywa bardziej psychologiczne niż geograficzne.
- Ignorowanie wyrażeń utrwalonych - this is... służy do przedstawiania kogoś, więc nie warto tego zamieniać na przypadkowe konstrukcje.
Jeśli popełniasz podobne błędy, nie próbuj uczyć się wszystkiego naraz. Lepiej przez kilka dni ćwiczyć krótko, ale regularnie. Właśnie taka rutyna daje najlepszy efekt przy gramatyce podstawowej.
Jak ćwiczyć, żeby forma weszła w nawyk
Ja zwykle stawiam na krótkie sesje, bo przy takim materiale długie maratony są mniej skuteczne niż 8-10 minut systematycznej pracy. W praktyce najlepiej działa prosty układ: rozpoznanie, uzupełnienie, własne zdanie. To wystarcza, żeby mózg zaczął traktować zaimki wskazujące jak coś automatycznego, a nie jak osobny problem do rozwiązania za każdym razem.
- Przez 2 minuty wybierz właściwą formę w 6-8 krótkich zdaniach.
- Przez 3 minuty zamień liczby pojedyncze na mnogie i odwrotnie.
- Przez 3 minuty opisz rzeczy w swoim pokoju, używając this, that, these i those.
- Na koniec przez 2 minuty sprawdź błędy i popraw je na głos.
Jeśli uczysz się z dzieckiem albo pracujesz z grupą, dobrze działa wskazywanie przedmiotów palcem i przesuwanie ręki dalej. Taki gest bardzo dobrze łączy się z pamięcią ruchową, więc zasada szybciej zostaje w głowie. Z kolei przy nauce samodzielnej warto używać prostych fiszek i techniki spaced repetition, czyli powtarzania w odstępach czasu, a nie jednorazowego zakuwania.
W praktyce najwięcej daje jedna rzecz: codzienny kontakt z krótkimi zdaniami zamiast sporadycznej nauki z dużej porcji materiału. Dobrze przygotowane ćwiczenia nie muszą być długie, ale powinny być różnorodne. Dzięki temu uczysz się nie tylko rozpoznawać formy, lecz także używać ich bez zatrzymania się na każdym przykładzie.
Jedna reguła, która porządkuje całą powtórkę
Jeżeli miałabym zostawić ci jedną myśl na koniec, byłaby bardzo prosta: najpierw policz, potem wskaż. To krótkie hasło naprawdę porządkuje większość zadań, bo zmusza do dwóch podstawowych pytań: czy chodzi o jedną rzecz, czy o wiele, oraz czy mówimy o czymś bliższym, czy bardziej oddalonym.
- this i that dla jednej rzeczy.
- these i those dla wielu rzeczy.
- this / these bliżej, that / those dalej albo bardziej pośrednio.
- this is... przy przedstawianiu osoby albo nowej informacji.
- that często odsyła do wcześniejszej myśli, zdania albo sytuacji.
Jeśli wrócisz do tych zasad po kilku dniach i zrobisz jeszcze jedną krótką serię zadań, różnica zwykle jest wyraźna. Właśnie o to chodzi w dobrych ćwiczeniach z zaimkami wskazującymi. Mają dać prosty schemat, który działa w mowie, w pisaniu i w szybkiej szkolnej powtórce.
Najlepszy efekt daje połączenie prostego schematu z krótką praktyką. Gdy w głowie automatycznie pojawia się pytanie o liczbę i odległość, wybór między this, that, these i those przestaje być zgadywaniem, a staje się zwykłą, szybką decyzją językową.
