Różnica między this i that wygląda prosto, ale w praktyce decyduje nie tylko o odległości, lecz także o czasie, kontekście i tym, czy mówisz o rzeczy, idei czy osobie. W angielskim te zaimki wskazujące często mylą się z określnikami, dlatego warto zobaczyć je na konkretnych przykładach, a nie tylko w szkolnej regułce. Poniżej rozkładam ten podział na części, pokazuję typowe błędy i daję prostą ściągę do użycia w zdaniu.
Najkrótsza reguła, która naprawdę pomaga
- This odnosi się do czegoś bliższego, bardziej aktualnego lub właśnie omawianego.
- That wskazuje na coś dalszego, wcześniejszego albo mniej bezpośredniego.
- W liczbie mnogiej używasz these i those.
- Te same formy mogą działać jako zaimki albo określniki, więc sama forma nie wystarcza do pełnego rozpoznania funkcji.
- Najwięcej błędów pojawia się przy osobach, kontekście czasowym i zdaniach, w których po demonstratywie brakuje rzeczownika.
Najważniejsze zasady w skrócie
W angielskim mamy cztery zaimki wskazujące, czyli demonstrative pronouns: this, that, these, those. Najwygodniej myśleć o nich przez dwa proste filtry: liczba i odległość. Pierwszy mówi, czy chodzi o pojedynczą rzecz czy o kilka rzeczy, drugi podpowiada, czy mówisz o czymś bliższym, dalszym, aktualnym czy już zamkniętym.
This i these zwykle odnoszą się do czegoś bliższego albo „na teraz”, a that i those do czegoś dalszego, wcześniejszego lub bardziej oddalonego od bieżącego kontekstu. Nie trzeba jednak rozumieć tego wyłącznie fizycznie. W praktyce chodzi też o dystans w rozmowie, w czasie i w sposobie komentowania sytuacji.
To ważne, bo szkolne uproszczenie „this = ten, that = tamten” działa tylko do pewnego momentu. Gdy zaczynasz pisać pełne zdania, szybko wychodzi na jaw, że znaczenie zależy od sytuacji, a nie od samego słowa. Żeby nie zgadywać, trzeba odróżnić formę od funkcji, i właśnie temu służy kolejna sekcja.
Jak rozróżnić this i that w praktyce
Jeśli miałabym wskazać jedną zasadę, którą warto zapamiętać od razu, powiedziałabym: najpierw sprawdź liczbę, potem kontekst. Dopiero później patrzysz na to, czy rzecz jest bliżej czy dalej. W codziennym użyciu wygląda to tak: this i that łączą się z liczbą pojedynczą albo rzeczownikami niepoliczalnymi, a these i those z liczbą mnogą.
| Forma | Liczba | Najczęstsza funkcja | Przykład | Co to oznacza w praktyce |
|---|---|---|---|---|
| this | pojedyncza / niepoliczalna | coś bliskiego, bieżącego, właśnie omawianego | This book is mine. | ta książka jest tuż obok albo właśnie w centrum rozmowy |
| that | pojedyncza / niepoliczalna | coś dalszego, wcześniejszego, mniej bezpośredniego | That house is old. | ten dom jest dalej albo nie jest już punktem odniesienia „tu i teraz” |
| these | mnoga | kilka rzeczy blisko mówiącego lub aktualnych | These shoes are comfortable. | te buty są blisko albo właśnie są przedmiotem uwagi |
| those | mnoga | kilka rzeczy dalej lub wcześniej wspomnianych | Those students were late. | tamci studenci są dalej, bardziej oddaleni od bieżącej sytuacji |
Warto też pamiętać, że odległość nie musi być fizyczna. Czasem this oznacza coś właśnie trwającego, a that coś zakończonego albo już zamkniętego. Dlatego naturalnie brzmią zdania typu this week has been busy czy that day was unforgettable. W praktyce to właśnie ten typ użycia pojawia się bardzo często, więc nie warto ograniczać się do schematu „blisko kontra daleko” w sensie dosłownym. Żeby nie pomylić formy z funkcją, trzeba odróżnić użycie samodzielne od użycia przed rzeczownikiem.
This i that jako zaimki i określniki
Ta sama forma może działać na dwa różne sposoby. Gdy stoi przed rzeczownikiem, pełni funkcję określnika, czyli doprecyzowuje rzeczownik. Gdy występuje samodzielnie, działa jak zaimek i zastępuje wcześniej znaną rzecz lub ideę. To nie jest drobny niuans techniczny. Od tego zależy, czy zdanie brzmi naturalnie i czy słuchacz od razu rozumie, o co chodzi.
Gdy demonstratyw stoi przed rzeczownikiem
Przed rzeczownikiem forma wskazująca zachowuje się jak opisowy „znacznik”. Mówimy na przykład: this book, that idea, these students, those houses. W takim układzie demonstratyw nie zastępuje rzeczownika, tylko go doprecyzowuje. Dzięki temu odbiorca wie, o który obiekt chodzi bez dodatkowych wyjaśnień.
To bardzo przydatne w sytuacjach codziennych: w sklepie, w klasie, na zdjęciu albo podczas rozmowy o kimś, kogo właśnie widzisz. Przykład This student is very careful brzmi naturalnie, bo forma wskazująca porządkuje uwagę na konkretną osobę. W tym miejscu trzeba jednak uważać na osoby, bo nie każda konstrukcja z this i that działa identycznie.
Przeczytaj również: Z czego składa się zdanie? - Budowa i części zdania w praktyce
Gdy demonstratyw stoi sam
Samodzielne użycie jest typowe wtedy, gdy rzeczownik jest już oczywisty z kontekstu. Mówimy więc: This is mine, That sounds risky, These are cheaper, Those are new. W takich zdaniach demonstratyw nie stoi obok rzeczownika, ale go zastępuje. To właśnie dlatego nazywamy go zaimkiem.
Jeżeli chcesz dodać doprecyzowanie, możesz użyć one lub ones. Mówimy na przykład that one, this one, these ones, those ones. W liczbie mnogiej forma ones bywa opcjonalna, ale gdy pojawia się przymiotnik, jest już potrzebna: that red one, these small ones. Bez niej zdanie staje się urwane lub nienaturalne.
W praktyce ta różnica ratuje wiele dialogów. Jeśli pokazujesz kilka rzeczy i mówisz this one, słuchacz od razu wie, którą z nich masz na myśli. Jeśli użyjesz samego przymiotnika bez one, sens się rozmyje. Następny krok to zrozumienie, kiedy demonstratywy pracują nie tyle na poziomie struktury, ile na poziomie czasu i tonu wypowiedzi.
Kiedy znaczenie zależy od czasu i kontekstu
W angielskim demonstratywy nie opisują wyłącznie przestrzeni. Bardzo często porządkują też czas i kontekst wypowiedzi. To właśnie dlatego mówi się this year, this morning, that evening albo those days. Pierwsza para zwykle odsyła do czegoś aktualnego lub właśnie trwającego, druga do czegoś zakończonego albo bardziej odległego.
W materiałach British Council widać dobrze, że różnica między tymi formami nie sprowadza się do odległości. This częściej otwiera dłuższe wyjaśnienie, a that domyka krótszy komentarz, zwłaszcza gdy odnosimy się do już znanego kontekstu. Dlatego w zdaniach typu This means I need more practice i That makes sense wybór nie jest przypadkowy, tylko wynika z tego, jak budujesz relację z wcześniejszą wypowiedzią.
Ten sam mechanizm działa przy przedstawianiu osób i rozmowach telefonicznych. Mówimy: This is Anna, That is John, Hello, this is Marta speaking. W takich sytuacjach demonstratyw nie wskazuje palcem na człowieka, tylko pomaga go zidentyfikować. To ważne, bo początkujący często próbują przekładać polskie „to jest” zbyt dosłownie, a angielski wybiera tu bardziej precyzyjną strukturę. Skoro kontekst ma już znaczenie, warto zobaczyć, gdzie uczący się najczęściej popełniają błędy.
Najczęstsze błędy, które psują sens
Najwięcej potknięć widzę w czterech miejscach. Po pierwsze, wiele osób używa this albo that przy liczbie mnogiej, choć powinny tam wejść these lub those. Po drugie, część uczących się traktuje odległość fizyczną jak jedyne kryterium, a to prowadzi do zbyt mechanicznych wyborów.
- Pomijanie liczby - this books i that people brzmią niepoprawnie, bo forma nie zgadza się z liczbą rzeczownika.
- Zawężanie „bliskości” do metra odległości - czasem coś może stać daleko, a mimo to w rozmowie nadal wybierzesz this, bo właśnie o tym mówisz.
- Zapominanie o one / ones - gdy demonstratyw stoi z przymiotnikiem, dopowiedzenie bywa konieczne: that green one, these blue ones.
- Mylenie demonstratywu z innym that - w zdaniach typu I know that... albo the book that I read to już nie jest zaimek wskazujący, tylko inna funkcja tego samego słowa.
Moim zdaniem największy problem nie leży w pamięci, tylko w nadmiernym uproszczeniu. Jeśli ktoś nauczył się reguły „this = blisko, that = daleko” i na tym poprzestał, szybko trafia na wyjątki. Dlatego lepiej ćwiczyć demonstratywy na pełnych zdaniach niż na samych parach wyrazów. To prowadzi do ostatniej, bardzo praktycznej ściągi.
Jak zapamiętać ten podział bez zgadywania
| Sytuacja | Najczęściej wybierz | Przykład |
|---|---|---|
| Jedna rzecz, blisko lub aktualna | this | This answer is correct. |
| Jedna rzecz, dalej lub wcześniejsza | that | That answer was surprising. |
| Kilka rzeczy, blisko lub aktualnych | these | These examples are useful. |
| Kilka rzeczy, dalej lub wcześniejszych | those | Those examples helped a lot. |
| Przedstawiasz osobę lub dzwonisz | this is... | This is Anna speaking. |
Jeżeli nadal masz wątpliwość, zadaj sobie trzy krótkie pytania: czy mówisz o jednej rzeczy czy o wielu, czy odnosisz się do czegoś aktualnego czy minionego i czy chcesz brzmieć neutralnie czy bardziej zdystansowanie. W większości przypadków odpowiedź na te trzy pytania wystarcza, żeby wybrać właściwą formę bez zawahania.
Na koniec zostawiłabym jedną prostą zasadę roboczą: this i these dla tego, co bliższe i bardziej „tu”, that i those dla tego, co dalsze, wcześniejsze albo już mniej bezpośrednie. Gdy dodasz do tego podział na zaimek i określnik, przestajesz zgadywać, a zaczynasz używać demonstratywów tak, jak robi to naturalny użytkownik angielskiego.
