Czy powiedzieć this book, czy that book? A może these albo those? Te krótkie słowa wskazują osoby, przedmioty, miejsca, czas, a nawet całe myśli, dlatego ich poprawne użycie szybko poprawia naturalność angielskich zdań. Pokażę, jak rozróżniać liczbę pojedynczą i mnogą, bliskość oraz funkcję zaimka w zdaniu, a także omówię typowe błędy i praktyczne przykłady.
Cztery słowa, które porządkują wskazywanie po angielsku
- this oznacza jedną rzecz lub osobę znajdującą się blisko.
- that odnosi się do jednej rzeczy lub osoby bardziej oddalonej.
- these to liczba mnoga od this, a those od that.
- Przed rzeczownikiem pełnią funkcję określnika, a samodzielnie mogą zastępować całą nazwę.
- Najłatwiej zapamiętać je przez dwa pytania: jedna czy więcej? oraz blisko czy dalej?
Jak działa podstawowy podział this, that, these i those
Najprostszy system opiera się na dwóch kryteriach. Pierwsze dotyczy liczby, a drugie odległości. Odległość nie musi oznaczać wyłącznie miejsca. Może odnosić się także do czasu, sytuacji albo myśli, o której właśnie mówimy.
| Słowo | Liczba | Znaczenie przestrzenne | Przykład |
|---|---|---|---|
| this | pojedyncza | blisko | This chair is comfortable. |
| that | pojedyncza | dalej | That chair is broken. |
| these | mnoga | blisko | These chairs are new. |
| those | mnoga | dalej | Those chairs are old. |
W praktyce wystarczy zapamiętać pary: this - these oraz that - those. Początkujący często próbują tworzyć liczbę mnogą intuicyjnie, na przykład mówią this books. Tymczasem forma wskazująca musi zgadzać się z rzeczownikiem: this book, ale these books.
Bliskość może być dosłowna. Gdy trzymam kubek w dłoni, powiem This cup is hot., natomiast o kubku stojącym na drugim końcu stołu powiem That cup is mine. Nie trzeba jednak mierzyć odległości. Liczy się punkt widzenia osoby mówiącej.
Różnica między określnikiem a zaimkiem
Te same słowa mogą występować w dwóch funkcjach. Gdy stoją przed rzeczownikiem, wskazują konkretną osobę lub rzecz. W tradycyjnej gramatyce szkolnej nazywa się je wtedy przymiotnikami wskazującymi, choć we współczesnych opisach częściej spotkamy określenie „określniki wskazujące”.
- This lesson is useful. - ta lekcja jest przydatna.
- Those students are waiting outside. - tamci uczniowie czekają na zewnątrz.
- These exercises are easy. - te ćwiczenia są łatwe.
Jeśli słowo występuje samodzielnie, zastępuje rzeczownik lub całą wcześniej wspomnianą sytuację. Wtedy działa jak zaimek wskazujący. Przykład I like this oznacza „Podoba mi się to”, a Those are mine znaczy „Tamte są moje”.
To rozróżnienie jest bardzo praktyczne. W zdaniu I want this book wiemy, o jaki przedmiot chodzi, ponieważ rzeczownik book pojawia się od razu. W zdaniu I want this znaczenie musi wynikać z sytuacji, gestu albo wcześniejszej wypowiedzi.
Uważaj na zgodność z czasownikiem
Po this i that używamy zwykle czasownika w liczbie pojedynczej, a po these i those w mnogiej. To drobny szczegół, ale właśnie na nim często widać, czy zdanie jest poprawne.
- This is my notebook. - To jest mój zeszyt.
- That is a good idea. - To dobry pomysł.
- These are my keys. - To są moje klucze.
- Those are expensive shoes. - Tamte buty są drogie.
Formy these is i those is są błędne. Jeśli po wskazującym pojawia się are, musi chodzić o liczbę mnogą. Ta zasada działa również wtedy, gdy zaimek nie odnosi się do fizycznego przedmiotu, lecz do kilku informacji lub wydarzeń.
Bliskość dotyczy także czasu i rozmowy
Angielski używa tych słów również do porządkowania czasu. This i these często wskazują okres, który właśnie trwa, na przykład this week, this morning albo these days. Z kolei that day i those years zwykle odnoszą się do czasu bardziej oddalonego lub już zakończonego.
- I am very busy this week. - Ten tydzień jeszcze trwa.
- We met that day. - Chodzi o konkretny dzień w przeszłości.
- Things are different these days. - Mowa o obecnym okresie.
- People dressed differently in those days. - To wspomnienie dawnych czasów.
W rozmowie this może odnosić się do tematu, który dopiero przedstawiamy, a that do czegoś już omówionego. This is my plan wprowadza nową informację. That was surprising komentuje wydarzenie, które przed chwilą miało miejsce.
Podobny mechanizm pojawia się w wiadomościach i tekstach. This shows that practice is important wskazuje na wniosek rozwijany właśnie teraz. That explains the problem może odnosić się do faktu wspomnianego wcześniej. W tym użyciu „blisko” oznacza bliskość w toku wypowiedzi, nie odległość między przedmiotami.
Najczęstsze błędy i proste sposoby ich naprawy
Najwięcej pomyłek bierze się z tłumaczenia słowo w słowo. Polskie „to” może oznaczać zarówno this, jak i that, ale angielski wymaga dodatkowej decyzji dotyczącej odległości, czasu albo kontekstu.
Mylenie liczby pojedynczej z mnogą
Błąd this shoes wynika z pominięcia liczby. Poprawnie powiemy these shoes, ponieważ shoes to liczba mnoga. Analogicznie that children trzeba zastąpić przez those children.
Używanie niewłaściwego czasownika
Zdanie These is my books łączy liczbę mnogą ze słowem is. Poprawna wersja to These are my books. Pomaga mi zapamiętanie krótkiego zestawu: this is, that is, these are, those are.
Przeczytaj również: Pytania z to be - Prosty schemat, który działa zawsze!
Brak jasnego odniesienia
Samodzielne that może być poprawne, ale tylko wtedy, gdy odbiorca wie, co oznacza. W rozmowie często wystarczy gest. W tekście lepiej napisać That decision was risky zamiast samego That was risky, jeśli wcześniej pojawiło się kilka możliwych decyzji.
Podczas powtórek gramatyki dobrze jest rozdzielać podobne, ale niezależne zagadnienia. Materiał o czasownikach modalnych pomoże uporządkować inną grupę konstrukcji, dzięki czemu wskazujące zaimki nie będą mieszały się z czasownikami pomocniczymi.
Jak utrwalić te formy bez nauki na pamięć
Najlepiej ćwiczyć je w parach, a nie jako cztery przypadkowe słowa. Wybierz rzeczownik, a potem zmieniaj tylko liczbę i odległość: this pen, these pens, that pen, those pens. Taki schemat pokazuje, że zmieniają się dwa elementy, ale zasada pozostaje stała.
Dobrym ćwiczeniem jest też opisanie pokoju. Wskaż trzy rzeczy znajdujące się blisko i trzy dalsze, budując krótkie zdania, na przykład This is my desk, These are my books, That is the window oraz Those are old posters. Ruch i konkretny kontekst pomagają zapamiętać znaczenie lepiej niż sama lista.
Na kolejnym etapie zamień rzeczowniki na zaimki. Najpierw powiedz These exercises are difficult, a potem skróć zdanie do These are difficult. Sprawdź, czy odbiorca nadal wie, o czym mówisz. Jeśli nie, wróć do pełnego rzeczownika, bo jasność jest ważniejsza niż skracanie zdania.
Warto również tworzyć własne pary zdań: This is my current project i That was my old project. Takie zestawienie pokazuje różnicę między teraźniejszością a przeszłością. Przy szerszej nauce gramatyki pomocne będzie także porównanie różnic między Can, must i have to, ponieważ ćwiczenie pełnych zdań wzmacnia kontrolę nad całą konstrukcją, nie tylko nad pojedynczym słowem.
Jedna reguła, która rozwiązuje większość wątpliwości
Przed wyborem słowa zadaj sobie dwa pytania: czy mówię o jednej rzeczy, czy o kilku? oraz czy wskazuję coś bliskiego, czy dalszego? Odpowiedzi prowadzą odpowiednio do par this/that i these/those.
Nie przejmuj się, jeśli w rozmowie odległość nie jest idealnie oczywista. Liczy się punkt widzenia mówiącego, a przy odniesieniach do pomysłów i czasu także kontekst. Kiedy nauczysz się rozpoznawać liczbę i sens wypowiedzi, dobór właściwego zaimka zacznie przychodzić niemal automatycznie.
