Czy po czasowniku afford powinno pojawić się to do, czy może forma z końcówką -ing? Poprawna odpowiedź jest prosta: w standardowym angielskim używamy przede wszystkim konstrukcji afford to + bezokolicznik. Poniżej pokazuję, co dokładnie znaczy ten czasownik, skąd bierze się częsty błąd i jak stosować tę regułę w codziennych zdaniach.
Po „afford” wybieraj bezokolicznik z „to”
- Poprawny schemat to afford to do something.
- Afford mówi o możliwościach finansowych, czasowych albo organizacyjnych.
- Forma afford doing nie jest standardowym wyborem w znaczeniu „móc sobie pozwolić, żeby coś zrobić”.
- Po can, could i be able to czasownik afford często opisuje możliwość lub jej brak.
- W przeczeniach can’t afford to może znaczyć także „nie możemy sobie pozwolić, aby to zlekceważyć”.
Afford to do czy afford doing
Najważniejsza reguła brzmi: po afford stosujemy to-infinitive, czyli bezokolicznik poprzedzony słowem to. Mówimy więc I can afford to buy a new laptop, a nie I can afford buying a new laptop.
Czasownik afford oznacza „móc sobie na coś pozwolić”. Chodzi najczęściej o pieniądze, ale także o czas, energię, ryzyko lub możliwość poniesienia konsekwencji. Dlatego konstrukcja może opisywać zarówno zakup, jak i działanie.
| Angielska konstrukcja | Znaczenie po polsku | Przykład |
|---|---|---|
| afford something | móc sobie pozwolić na coś | We can afford a bigger flat. |
| afford to do something | móc sobie pozwolić, żeby coś zrobić | She can afford to travel more. |
| can’t afford to do something | nie móc sobie pozwolić, żeby coś zrobić | I can’t afford to lose this job. |
W praktyce zapamiętuję ten czasownik razem z całym schematem, a nie jako pojedyncze słowo. Takie podejście ogranicza pomyłki, bo afford to do działa podobnie jak gotowa jednostka gramatyczna.
Dlaczego po afford nie używamy zwykle formy z -ing
Formy -ing po czasownikach angielskich nie są uniwersalne. Niektóre czasowniki wymagają gerundium, na przykład avoid doing, enjoy reading czy finish working. Inne, takie jak want, decide i afford, łączą się standardowo z bezokolicznikiem.
Zdanie I can’t afford buying a new car może być zrozumiałe, ale dla osoby uczącej się angielskiego nie jest dobrym wzorem. W neutralnym, poprawnym języku wybieramy I can’t afford to buy a new car.
Źródłem błędu bywa podobieństwo do czasowników, po których rzeczywiście występuje końcówka -ing. Polskie „nie stać mnie na kupno samochodu” może skłaniać do mechanicznego użycia buying, ale angielski buduje tę myśl inaczej. Poprawny schemat to can’t afford to buy.
Afford jako czasownik z dopełnieniem
Jeżeli po afford znajduje się rzeczownik, nie potrzebujemy dodatkowego czasownika. Możemy powiedzieć They can afford the rent, czyli „stać ich na czynsz”, albo He cannot afford another mistake, czyli „nie może sobie pozwolić na kolejny błąd”.
Gdy chcemy wyrazić czynność, dodajemy to + czasownik. Porównaj She can afford the course z She can afford to attend the course. W pierwszym zdaniu mówimy o opłaceniu kursu, w drugim o możliwości uczestniczenia w nim.
Jak używać afford w zdaniach
Najczęściej afford występuje z czasownikami modalnymi can i could. Spotkamy też konstrukcję be able to afford, która podkreśla zdolność lub realną możliwość finansową.
- I can afford to take a short holiday. - Mogę sobie pozwolić na krótki urlop.
- We can’t afford to eat out every weekend. - Nie stać nas na jedzenie w restauracjach w każdy weekend.
- Could you afford to work fewer hours? - Czy mógłbyś sobie pozwolić na pracę przez mniejszą liczbę godzin?
- She is able to afford to study abroad. - Stać ją na studia za granicą.
Nie ograniczajmy jednak tego czasownika do pieniędzy. W zdaniu We can’t afford to waste time chodzi o czas, a You can’t afford to ignore these symptoms oznacza, że konsekwencje zignorowania objawów mogą być zbyt poważne. W takich przykładach can’t afford to znaczy raczej „nie wolno nam sobie pozwolić na”, nie zaś dosłownie „nie stać nas”.
Przeczytaj również: Whom po polsku - kogo, komu czy którego? Poznaj proste zasady
Afford w pytaniach i przeczeniach
W pytaniach konstrukcja jest bardzo regularna. Powiemy Can you afford to move to London?, jeśli pytamy o możliwość finansową lub życiową przeprowadzki. Z kolei Can we afford another delay? dotyczy tego, czy możemy zaakceptować kolejne opóźnienie.
W przeczeniach trzeba uważać na znaczenie. I can’t afford to buy it oznacza „nie stać mnie, żeby to kupić”, natomiast I can’t afford to make a mistake mówi o tym, że błąd może mieć zbyt wysoką cenę. Ta druga konstrukcja może dotyczyć pieniędzy, ale równie dobrze reputacji, czasu lub bezpieczeństwa.
Najczęstsze błędy z konstrukcją afford
Najbardziej typowa pomyłka to pominięcie słowa to. Zdanie I can afford buy a new phone jest niepoprawne, ponieważ po afford potrzebujemy pełnej konstrukcji afford to buy.
Drugi błąd polega na wstawieniu formy -ing. Zamiast They can’t afford staying in this hotel lepiej napisać They can’t afford to stay in this hotel. Jeśli chcemy użyć rzeczownika, możemy powiedzieć They can’t afford this hotel, ale nie trzeba wtedy dodawać czasownika.
| Niepoprawny lub nienaturalny wzór | Lepsza wersja | Dlaczego |
|---|---|---|
| I afford to buy it. | I can afford to buy it. | Afford zwykle występuje z can, could lub podobną konstrukcją. |
| She can afford buy it. | She can afford to buy it. | Potrzebujemy bezokolicznika z to. |
| We can afford paying more. | We can afford to pay more. | W standardowym użyciu wybieramy afford to do. |
| He can’t afford to another mistake. | He can’t afford another mistake. | Przed rzeczownikiem nie dodajemy bezokolicznika. |
Osobny problem stanowi zdanie I can’t afford it. Ono jest całkowicie poprawne, ale it musi odnosić się do czegoś znanego z kontekstu. Jeśli nie wiadomo, czego dotyczy zaimek, lepiej nazwać rzecz wprost, na przykład I can’t afford the repairs.
Prosty sposób na zapamiętanie reguły
Gdy po afford chcesz powiedzieć, co ktoś może lub czego nie może zrobić, zastosuj schemat podmiot + can/can’t + afford + to + czasownik. Przed uzupełnieniem zdania zadaj sobie pytanie, czy po czasowniku pojawia się czynność. Jeśli tak, wybierz bezokolicznik z to.
- Znajdź osobę lub rzecz, która ma możliwość albo jej nie ma.
- Dodaj can, can’t, could lub inną konstrukcję wyrażającą możliwość.
- Użyj afford to, gdy opisujesz czynność.
- Wstaw czasownik w podstawowej formie, na przykład buy, travel, wait albo risk.
Przykładowo: „Nie możemy sobie pozwolić na czekanie” przełożymy jako We can’t afford to wait. Nie trzeba analizować tutaj różnicy między gerundium a bezokolicznikiem w oderwaniu od reszty języka. Wystarczy zapamiętać, że afford łączy się z to-infinitive.
Jedna konstrukcja, która porządkuje wiele zdań
Najbezpieczniejszy wybór jest stały: afford to do something. Forma z -ing może pojawić się w innych konstrukcjach, ale nie powinna być pierwszą opcją, gdy mówimy o możliwości wykonania czynności.
Podczas nauki najlepiej ćwiczyć całe pary zdań, na przykład I can afford the ticket i I can afford to travel. Pierwsza wersja dotyczy rzeczy, druga działania. Taki kontrast szybko pokazuje, kiedy użyć samego rzeczownika, a kiedy konstrukcji z to.
