Czy powiedzieć a dog, an apple, a może the dog? Angielskie przedimki potrafią zablokować nawet osobę, która zna sporo słów i dobrze radzi sobie z czasami. Poniżej porządkuję zasady użycia a, an i the, pokazuję różnice na przykładach oraz wyjaśniam, kiedy przedimka nie stosować wcale.
Najważniejsza reguła zależy od tego, czy rzeczownik jest znany rozmówcy
- A stosujemy przed policzalnym rzeczownikiem w liczbie pojedynczej, gdy mówimy o czymś po raz pierwszy.
- An wybieramy na podstawie wymowy, a nie pierwszej litery wyrazu.
- The wskazuje konkretną osobę, rzecz lub miejsce znane z kontekstu.
- Przedimek zerowy oznacza brak przedimka, między innymi przy rzeczownikach w liczbie mnogiej i niepoliczalnych użytych ogólnie.
- Najczęstszy błąd Polaków to pomijanie przedimka przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej.
A i an wprowadzają jedną, nieokreśloną rzecz
Przedimki a i an mają to samo znaczenie. Używamy ich przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej, kiedy nie wskazujemy jeszcze konkretnego obiektu albo wspominamy o nim pierwszy raz.
I saw a dog in the park. oznacza „Zobaczyłem psa w parku”. Nie wiemy jeszcze, o którego psa chodzi. Gdy wspomnę o nim ponownie, powiem już The dog was very friendly, ponieważ rozmówca wie, jakie zwierzę mam na myśli.
Ten sam mechanizm działa przy przedstawianiu osób, rzeczy i pomysłów:
- She bought a new laptop. - Kupiła nowy laptop, jeden z wielu możliwych.
- There is a problem with the printer. - Istnieje jakiś problem z drukarką.
- He wants to become a doctor. - Chce zostać lekarzem.
Przedimek nieokreślony pojawia się także przy zawodach, funkcjach i narodowości w liczbie pojedynczej. Mówimy She is a teacher, ale nie She is teacher. Właśnie ten drugi wariant bardzo często pojawia się w pracach osób uczących się angielskiego.
O wyborze decyduje dźwięk
Formę a stawiamy przed słowem rozpoczynającym się od dźwięku spółgłoskowego, a an przed dźwiękiem samogłoskowym. Liczy się wymowa, nie zapis wyrazu.
| Poprawna forma | Przykład | Dlaczego |
|---|---|---|
| a | a university | Początkowe „u” brzmi jak „ju”. |
| a | a European country | „Eu” rozpoczyna się dźwiękiem „ju”. |
| an | an hour | „h” jest nieme, więc wyraz zaczyna się od samogłoski. |
| an | an honest answer | W słowie honest nie wymawiamy „h”. |
| an | an MBA | Skrót zaczyna się od wymowy litery „em”. |
Dlatego mówimy a useful idea, ale an unusual idea. Moja praktyczna rada jest prosta: przeczytaj całe wyrażenie na głos. Jeśli pierwszym słyszalnym dźwiękiem jest samogłoska, wybierz an.
The wskazuje konkretny, znany element
The stosujemy wtedy, gdy zarówno mówiący, jak i słuchający mogą ustalić, o czym dokładnie mowa. Nie musi to oznaczać, że rzecz została wymieniona wcześniej. Wystarczy, że sytuacja jasno wskazuje konkretny obiekt.
- Close the door, please. - Chodzi o drzwi znajdujące się w danym pomieszczeniu.
- I read a book. The book was fascinating. - Drugi raz mówimy już o znanej książce.
- The sun is shining. - W naszym świecie istnieje jedno słońce.
- She is waiting at the bus stop. - Mówimy o konkretnym przystanku wynikającym z sytuacji.
Przedimek określony pojawia się również przy rzeczach wyjątkowych lub jedynych w danym kontekście, na przykład the Internet, the Prime Minister albo the main entrance. Znaczenie często wynika nie z samego rzeczownika, lecz z dodatkowego określenia.
Porównaj I need a pen z I need the pen on your desk. W pierwszym zdaniu proszę o dowolny długopis. W drugim wskazuję konkretny długopis, który znajduje się na biurku.
The ze stopniem najwyższym, liczebnikiem i only
Przedimek the łączymy ze stopniem najwyższym, liczebnikami porządkowymi oraz słowem only użytym w znaczeniu „jedyny”. Są to wyrażenia, które z definicji zawężają wybór.
- the best solution - najlepsze rozwiązanie
- the first lesson - pierwsza lekcja
- the only answer - jedyna odpowiedź
- the most interesting chapter - najciekawszy rozdział
Nie chodzi tu o mechaniczną regułę do wykucia. Najpierw sprawdzam, czy przymiotnik lub określenie wskazuje jeden konkretny element. Jeśli tak, the jest zwykle naturalnym wyborem.
Kiedy nie używamy żadnego przedimka
W języku angielskim często występuje tak zwany przedimek zerowy, czyli brak a, an i the. Najczęściej pojawia się przy rzeczownikach w liczbie mnogiej oraz przy rzeczownikach niepoliczalnych, gdy mówimy o nich ogólnie.
| Znaczenie ogólne | Znaczenie konkretne |
|---|---|
|
Dogs are loyal. Psy są lojalne. |
The dogs next door are noisy. Psy sąsiadów są hałaśliwe. |
|
I like music. Lubię muzykę. |
I like the music in this film. Podoba mi się muzyka w tym filmie. |
|
Children need sleep. Dzieci potrzebują snu. |
The children in this class need sleep. Dzieci z tej klasy potrzebują snu. |
Nie używamy przedimka także przed nazwami języków, przedmiotów szkolnych, sportów, dni tygodnia i miesięcy, gdy stosujemy je w podstawowym znaczeniu:
- She speaks English.
- We have maths on Monday.
- They play tennis.
- Summer starts in June.
Podobnie działają stałe wyrażenia go to bed, be at work, go home i travel by train. Gdy zmienimy znaczenie na konkretny budynek lub obiekt, przedimek może wrócić, jak w zdaniu I went to the school to speak to the head teacher. Nie chodzi wtedy o uczestniczenie w lekcjach, tylko o wizytę w konkretnym budynku szkoły.
Przedimki w nazwach miejsc i codziennych wyrażeniach
W nazwach geograficznych zasady są dość regularne, choć wymagają kilku grup wyjątków. Zwykle nie stosujemy the przed nazwami miast, państw w liczbie pojedynczej, kontynentów, jezior i pojedynczych szczytów.
- Poland, Warsaw, Europe
- Lake Baikal
- Mount Everest
The pojawia się natomiast przed nazwami rzek, mórz, oceanów, pasm górskich, pustyń oraz grup wysp:
- the Vistula
- the Baltic Sea
- the Atlantic Ocean
- the Alps
- the Sahara
- the Canary Islands
Przedimek występuje również w nazwach państw zawierających rzeczownik pospolity lub formę mnogą, na przykład the United Kingdom, the United States i the Netherlands. W praktyce najlepiej zapamiętywać te nazwy jako gotowe wyrażenia, ponieważ próba tłumaczenia ich dosłownie często prowadzi do błędów.
Różnica między ogólną czynnością a konkretnym miejscem
Niektóre rzeczowniki zmieniają znaczenie zależnie od użycia przedimka. At school oznacza „w szkole” jako uczeń lub nauczyciel, natomiast at the school wskazuje konkretny budynek albo wizytę w nim.
- My son is at school. - Mój syn jest w szkole na zajęciach.
- I am waiting outside the school. - Czekam przed konkretnym budynkiem szkoły.
- She went to bed early. - Poszła wcześnie spać.
- She sat on the bed. - Usiadła na konkretnym łóżku.
To rozróżnienie jest ważniejsze niż samo zapamiętanie listy wyjątków. Zawsze pytam siebie, czy rzeczownik oznacza funkcję lub czynność, czy konkretny przedmiot i miejsce.
Najczęstsze błędy Polaków i prosty sposób ich poprawy
Język polski nie ma przedimków, dlatego naturalnie chcemy je pomijać. W angielskim zdanie I bought car jest jednak niepoprawne. Powinno brzmieć I bought a car, ponieważ car to rzeczownik policzalny w liczbie pojedynczej.
Drugi częsty błąd to dobieranie a lub an według litery. Formy an university i a hour są błędne, mimo że na pierwszy rzut oka mogą wydawać się logiczne. Poprawne wersje to a university oraz an hour.
Problem sprawiają też uogólnienia. Powiemy Books are useful, gdy mamy na myśli książki ogólnie, ale The books on this shelf are old, gdy wskazujemy konkretny zbiór. Podobnie Life is difficult oznacza życie jako ogólne pojęcie, a the life of a pilot odnosi się do określonego rodzaju życia.
Nie łączymy przedimka z zaimkiem dzierżawczym. Poprawne są my car, her idea i their house, a nie the my car czy a her idea. Zaimki takie jak my, your, his, this i that już określają rzeczownik.
Przeczytaj również: Pronouns po polsku - Jak poprawnie używać i odmieniać zaimki?
Ćwiczenie, które naprawdę pomaga
Podczas pisania krótkich zdań przechodzę przez trzy pytania. Po pierwsze, czy rzeczownik jest policzalny i występuje w liczbie pojedynczej? Po drugie, czy mówię o nim pierwszy raz, czy rozmówca zna już konkretny obiekt? Po trzecie, czy pierwszym dźwiękiem jest spółgłoska, czy samogłoska?
Uzupełnij zdania, a potem sprawdź uzasadnienie:
- She is ___ engineer.
- I saw ___ cat. ___ cat was sitting on the wall.
- ___ cats usually dislike water.
- He studies at ___ university in London.
Poprawne odpowiedzi to an engineer, a cat, the cat, cats oraz a university. Ćwiczenie pokazuje cały schemat: zawód wymaga przedimka, pierwsza wzmianka łączy się z a, ponowne wskazanie z the, ogólna liczba mnoga nie potrzebuje przedimka, a przy university decyduje wymowa.
Jak utrwalić zasady bez uczenia się długiej listy
Najlepiej zapamiętywać przedimki w pełnych połączeniach, a nie jako pojedyncze reguły. Zamiast powtarzać samo hour, ucz się an hour, zamiast samego university zapamiętaj a university, a przy geografii zapisuj całe wyrażenie, na przykład the Baltic Sea.
Pomaga także obserwowanie kontrastów. Zapisz obok siebie a film i the film, music i the music, school i the school. Takie pary pokazują, że przedimek nie jest ozdobnikiem, lecz częścią znaczenia zdania.
Moim zdaniem nie warto zaczynać od zapamiętywania wszystkich wyjątków. Największą poprawę daje opanowanie trzech decyzji: nowa czy znana rzecz, ogólne czy konkretne znaczenie oraz dźwięk na początku wyrazu. Dopiero później warto dodawać nazwy geograficzne i stałe wyrażenia.
Trzy pytania, które porządkują każdy wybór
Gdy wahasz się między a, an, the i brakiem przedimka, nie próbuj tłumaczyć zdania słowo po słowie. Sprawdź, czy rzeczownik jest pojedynczy i policzalny, czy rozmówca wie, o czym mówisz, oraz jak brzmi pierwszy dźwięk danego wyrażenia.
Najkrótsza mapa wygląda tak: a/an oznacza jedną, nieokreśloną rzecz, the wskazuje konkretny element, a brak przedimka służy często do mówienia o rzeczach ogólnie. Kiedy te trzy znaczenia zaczną być dla Ciebie wyczuwalne, angielskie przedimki przestaną wyglądać jak przypadkowe dodatki i zaczną działać jak logiczne drogowskazy w zdaniu.
